Historia Giżycka

Z inicjatywy Bolesława Chrobrego, biskup Bruno z Kwerfurtu wyruszył w misję chrzescijańską na północ, prawdopodobnie w rejony dzisiejszego Giżycka (gdzie mieściło się obronne grodzisko), do kraju Prusów. Nad wielkim jeziorem Bruno nawrócił wodza Izegupa i ochrzcił go w wodach tego jeziora. Misja zakończyła się jednak fiaskiem i męczeństwem misjonarza 9 marca 1009 roku.

Tereny wokół dzisiejszego Giżycka były miejscem walk polskich królów z Prusami (jednym z ich plemion - Galindami). Wodzowie pruscy składali hołd i trybut królowi Kazimierzowi Sprawiedliwemu, który zhołdował ten rejon, zanim w latach 1237-1283 nie opanowali go Krzyżacy. W roku 1285 wybudowali na ruinach grodu pruskiego zamek „Loetzen”, który w 1365 roku został zdobyty i spalony przez Litwinów, jednak szybko odbudowany.

W czasie antykrzyżackiego powstania, w okolicach zamku działała partyzantka chłopska. Zamek został w 1455 zdobyty i zburzony przez Polaków. Po wojnie trzynastoletniej (1454-1466), terytorium to jako lenno wcielono do Polski, a zamek odbudowano. Pierwsze wsie wokół zamku, powstały na przełomie XIV i XV wieku, gdy zaczął się liczny napływ osadników z Mazowsza. Z tego okresu pochodzą przywileje lokacyjne większości wsi dzisiejszego powiatu giżyckiego. Jako pierwsza 1475 przywileje otrzymała Nowa Wieś.

W roku 1509 starosta Nowej Wsi tytułował siebie już burmistrzem. Nie wiadomo jednak kiedy dokładnie Nowa Wieś (dziś Giżycko) otrzymała prawa miejskie, przyjmuje się że po 1572 roku. Prawo to obejmowało jednak tylko część Nowej Wsi, dopiero 15 maja 1612 nastąpił szczegółowy akt nadania praw miejskich, obejmujący cała Nową Wieś.

Nazwa stała się nieodpowiednia, ponieważ Nowa Wieś nie była już wsia, całą miejscowość nazwano Lötzen, nazwą przysługującą dotychczas jedynie zamkowi. Pierwszym burmistrzem został Paweł Rudzki. Giżycko posiadało, podobnie jak wiele miast na Mazurach, dwie nazwy; mazurską Lec i niemiecką Lötzen. Po drugiej wojnie światowej, miasto nosiło starą nazwę Lec, wkrótce jednak zaczęto używać nazwy Łoczany. Później przyjęto nazwę Łuczany. 4 marca 1946 Komisja Ustalania Nazw Miejscowości ustaliła na cześć Gustawa Gizewiusza (Giżyckiego) dla miasta nazwę Giżycko.